11 Ağustos nasıl Hip-Hop’un doğum günü oldu? Her şey bir partiyle başlamış

11 Ağustos nasıl Hip-Hop'un doğum günü oldu? Her şey bir partiyle başlamış

Hip-hop bugün doğum gününü kutluyor. Bunu nasıl mı biliyoruz? Tarih: 11 Ağustos 1973. Yer: 1520 Sedgewick Avenue, Bronx, New York. 49 yıl önce bu tarih ve mekanda düzenlenen bir parti bugün lüzum Türkiye’nin gerekse de dünyanın en fazla dinlenen müzik türlerinden Hip-Hop’un doğumuna şahitlik etti.

BİR PARTİ HİP-HOP’UN MİLADI OLARAK GÖRÜLÜYOR

Aslında bir müzik türünün ortaya çıkışını yalnızca bir güne indirmek fazla sık görülen bir koşul yok. Fakat Clive Campbell veya tanıdık sahne adıyla DJ Kool Herc kadar bu tarihte “Back to School Jam” ismie verilen parti, hem müzik tarihçileri keza de temsilcileri kadar Hip-Hop kültürünün miladı olarak görülüyor.

BUGÜNKÜ HİP-HOP’UN TEMELİNİ OLUŞTURDU

Jamaika’da doğan ve arkasında da ailesiyle New York’a göç eden DJ Kool Herc, uzun yıllar, Bronx semtindeki Sedgewick Caddesi’nde bulunan ve bugün hala ayakta olan 1520 No’lu apartmanda yaşadı. Çocukluğundan beri müzik sistemlerine merakı olan Herc, “break beat” denilen altyapılar stilini yarattı. Sanatçı, bu stili iki pikapta (turntable) çaldığı plaklardaki şarkıların “break” adı bahşedilen düşüş bölümlerini, bilhassa de vurmalı kısa bölümlerini ardı ardına çalarak icra etti. Yani, bir plaktaki “break” bölümü biterken, ikinci plaktaki diğer “break” bölümü başladı. Herc bunu daha sonra “The Merry-Go-Round” yani “atlı karınca” olarak tanımlama etti. Bu tarz de bugünkü hip-hop müziğin şekillenmesinde yardımcı oldu.

PARTİDEN DOĞDU

Oysa bunun daha geniş bir kalabalığın önünde sergilenmesi, kitlelere yayılması Herc’ün kız kardeşi Cindy Campbell’ın okullar başlamadan önce saptamak istediği parti bir uçtan bir uca oldu. Cindy, okula giderken yeni kıyafetler edinmek istiyordu ve bunun için de ailesinin yaşadığı apartmandaki misafir etme odasında bir parti düzenleyerek, abisinden de bu partide plaklarını çalmasını istedi.

HERC, ŞÖHRETİ O GECE YAKALADI

Parti için eliyle çizdiği bir afiş bile tasarladı. 21.00’de başlayacak parti sabahtan 04.00’e değin sürecekti. Bu gece için Campbell kardeşlerin annesi yemekler hazırladı, babası ise bir arz içki aldı. DJ Kool Herc ise turntable’ın başına geçti. Plaklarıyla yaptığı performansı, topluluk bir seyircinin karşısında gerçekleştirdi. Bu odada Herc’e break dansçılar ve Herc’ün yaptığı müziğin üstüne şarkı okuyan yani rap yapan şarkıcılar eşlik etti. Herc, partiye gelen 300 kişi tarafından parti öncesinde bilinmezken, parti sonrasında Bronx’ta bir şöhrete sahip oldu.

GENİŞ KİTLELERE YAYILDI

Bu Bronx gibi suçun epeyce yüksek ve çetelerin epey yaygın olduğu bir New York semtinde her zamankinden daha öbür bir bir araya gelişti. Bu parti ve etkileri de kısa vakit içerisinde görüldü. Herc gelecek yıllar içerisinde bundan böyle cadde partilerinde ya da Bronx’un gece kulüplerinde DJ kabininde yer aldı. öte yandan Grandmaster Flash ve Afrika Bambaataa gibi Hip-Hop’u geniş kitlelere yayacak DJ’lerin çıkışına da vesile oldu.

SENATO KARARIYLA 11 AĞUSTOS HİP-HOP GÜNÜ OLDU

Nitekim Amerikan Senatosu kadar alınan kararla da geçtiğimiz sene 11 Ağustos günü “Hip-Hop Günü” olarak kutlandı. 2017 yılında ise Google, kayda değer gün ve haftaları anmak için bir hip-hop doodle’ı (tema) hazırladı. Sokak sanatı akımının yaratıcısı olarak aşina Fab 5 Freddy’nin 70’li yıllarda hip-hop’u DJ’lik, rap şarkıcılığı (MC), break dans ve graffiti edinmek üzere dört temel unsurla kodlaması dahil arkasında yaşanan çoğu gelişme hip-Hop’un bugünkü popülaritesini yakalamasında etkin oldu.

HİP-HOP BİR İÇ DÖKÜŞ

Hip-Hop ve Rap müzik ABD’nin ve ardından Avrupa’nın yoksul mahallelerinde günlük yaşam dertlerinin anlatıldığı bir kültür haline geldi. Yıllar içerisinde fiyatı yüksek arabalar, mücevherler ve süslü püslü bir hayatın da temsili olan bu müzik, hala toplumsal, kültürel ve politik kaygıları da beraberinde taşıyor.

TÜRKİYE’DE HİP-HOP

Hip-Hop’un Türkiye’ye gelişi ise 1990’lı yıllara karşılık geliyor. Cartel’in 1995’te yayımladığı ve topluluğun adını taşıyan birincil albümleri büyük bir sükse yarattı. Peşine Düşüp Takip eden yıllar içerisinde Sirhot, Cinayet, Dr. Fuchs, Sagopa Kajmer, Fuat Ergin, Yener Çevik, Killa Hakan’ın da içerisinde yer aldığı Islamic Force, Cash Flow, Mode XL, Sahtiyan ve Turbo gibi usta ve gruplar da hip-hop’un geniş kitlelerce tanınmasını ve sevilmesini sağladı.

2000’Lİ YILLARDA İYİ BİR KİTLE YAKALADI

2000’li yılların ortalarına dürüst iyiden iyiye bir dinleyici kitlesine sahip olan Türkçe sözlü rap müzik, Sansar Salvo, Saian, Işveren, Pit10 (Server Uraz), Ayben, Kolera, Şanışer, Kamufle, Hayki ve Da Poet gibi bugün hala müzik yapan sanatçılarla yolunda tam gaz ilerledi.

YEPYENİ KİTLERE TÜRKÇE RAP’İ TANITTILAR

Ezhel’in 2017 yılında yayımladığı Müptezhel albümü, 2019’da Şanışer ve arkadaşları kadar yapılan Susamam şarkısı ise Türkçe Rap’i yepyeni kitlelerle tanıştırdı.

TÜRKİYE’DE HİP-HOP NEYİ TEMSİL EDİYOR?

Back On Stage dergisinin kurucularından müzik gazetecisi Ece Ulusum’a göre Cartel, Canice ve Sagopa Kajmer gibi isimlerin eski günlerine dair röportajlarına bakıldığında Türkiye’de 30 sene önce rap müziğin, endüstriyel müzik dünyasında hiçbir karşılığı yoktu. Türkiye’de 30 takvim vakit içerisindeki Hip-Hop kültürünün gelişimini BBC Türkçe’ye değerlendiren Ulusum, “Arada pop müzik dünyasından biri rap’e biraz benzer bir şey yapınca bu ‘eğlenceli’ geliyordu. Ama o sırada kaygılarını, hislerini ve eleştirilerini keşfettikleri rap müzik ile anlatan genç müzisyenler vardı” diyor.

“SADECE REKLAM JINGLE’LARINDA DUYUYORDUK”

Bu gençler yoksul mahallelerin nikah salonlarında, garajdan bozma ses sisteminin olmadığı alanlarda veya en iyi ihtimalle bazı minik sahnelerde sahne alıyordu. Bu dönemi betimleme eden Ulusum, Rap müzik dinleyen ve üreten herkesin birbirini tanıdığını, çünkü bu kitlenin İstanbul ve Ankara ilk önce edinmek üzere küçük bir grup olduğunu söylüyor. Bu kitlenin dışındaki genel çerçevede ise hip-hop kültürünün anlaşılamamış olduğunu belirten Ulusum, “Hip-Hop yalnizca reklam jingle’larında duyduğumuz şarkılardan ibaretti” ifadelerini kullanıyor.

“BİR AVUÇ KİŞİ HALA SANSÜRSÜZ DEVAM EDİYOR”

Ulusum için hip-hop’un gelişiminde anahtar rol dijital müzik platformlarının yaygınlaşmasıydı: “Genişleyen kitlesi ne yazık oysa rap müzisyenlerin tutuklanma gündemiyle çabuk katlanarak arttı. Rap müzik üretimi tepe yaptı, festivallerde müzisyenler kendisine yer buldu, gazete ve radyolarda kendilerini anlattı. Son zamanlarda rap parçalardaki toplumsal eleştirilerin yerini sözleri arabesk tadı veren aşk şarkıları almaya başladı. Özgünlüğünü koruyan bir avuç rap müzik üreticisi ülkemizde yaşananları şarkılarına taşıyarak sansürsüz arşivleme ve direniş rolünü sürdürmeye devam ediyor.”

“REEL HİP-HOP UFAK BİR ALANDA KALDI”

Türkçe Rap’in öncü sanatçılarından Fuat Ergin ise bugün Hip-Hop sahnesindeki pek fazla kişinin kültürün değerlerine yeterince vefalı kalmadığı görüşünde. Diğer parçaları birebir kopyalayan halk olduğunu savunan Ergin, “Bu reel Hip-Hop kültüründe kültürden dışlanma sebebidir” diyor ve ekliyor: “Türk popçuları 60-70 sene nasıl tanıdık olmayan parçaları çalıp Türkçeye aktardılarsa, bu formül şu anda Hip-Hop için de işliyor. Başarılı gözükmek için çoğu kandırma yapılıyor. Hakiki Hip-Hop kültürü fazla ufak bir alanda kaldı. Kendi parantezinde, kendi kendine mayalanan bir şey oldu Hip-Hop.”

“SAHNEDE PLAYBACK YAPIYORLAR”

Bir Takım sanatçıların sahnede playback rap yaptığını vurgulayan Ergin, bunun Hip-Hop kültüründe yeri olmadığını savunuyor: “Kültürün doğrusu dinç bir şekilde aktarılabilmesi yarıda kaldı. Berlin’de playback yaparsan şişeler, bardaklar, kül tablaları yağar sahneye. Hakiki bir Hip-Hop konserinde break dance görürsün, arkada DJ’in scratch attığını görürsün. Bunların hepsi kaydı gitti. Reel Hip-Hop kültürü eksik sayıda insanın elinde mayalanıyor.”

“POLİTİK DERTLERİMİZİ RİTİMLER ÜZERİNDEN ANLATIYORUZ”

Rap müzik sanatçısı Kamufle ise Hip-Hop kültürünün dünyada da Türkiye’de de her türlü ırkı, fikri, görüşü ve cinsiyeti içerisinde barındırarak hür bir şekilde eğlenme hakkı verdiğini ve protestosunu da eğlenerek yapabilecek olanaklar tanıdığını düşünüyor. Kamufle’ye kadar hedef “insanları dostça bir yönde, iyi bir yola sokmak”. Bugün Türkçe Rap tarihinde yayımlanmış o kadar çok şarkıda da bu tavra yönelik sözler dinlemek muhtemel.

“SUSAMAM” ŞARKISI BUNA EN İYİ MISAL OLDU

18 yıldır Rap müzik sahnesinde olan Kamufle, “Hip-Hop’un bütün elementlerini denedim. Graffiti de yaptım, break dance da denedim. hemen MC’lik ve DJ’lik yapıyorum, öte taraftan da basketbol oynuyorum. Bu kültür hayatımı bir düzene soktu” diye konuşuyor. Kamufle de Fuat Ergin de, bugün Rap müziğin politik düşünceleri de içerisinde barındırmasından dolayı epeyce mutlu. İki sanatçının da içerisinde yer aldığı “Susamam” şarkısı, bunun örneklerinden biri olmuştu. Dinleyicilerinin kendilerinden bir şeyler bulabildiğini hatırlatan Kamufle, “Müziğimiz liriğe (söze) alt bir müzik olduğu için, politik dertlerimizi ritimlerin üzerinden anlatabiliyoruz” diyor.

sizlere ebayturkiye.com farkıyla sunulmuştur

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.